Abseiling là từ tiếng Đức abseilen, "thả xuống bằng dây". Rappelling là từ tiếng Pháp rappeler, "kéo lại, kéo xuyên". Anh và Đức thường nói abseil. Mỹ thường nói rappel. Cùng một việc: người di chuyển xuống, dây đứng yên, ma sát trên thiết bị gắn vào đai giữ tốc độ. Khi bảo hiểm, người đứng yên và dây chạy. Khi được hạ, người khác thả dây. Ba việc đó không thay nhau.
British Mountaineering Council, bài "Abseiling: do you know the risks?" đọc ngày 2026-10-16, nói người leo có kinh nghiệm tránh đu dây trừ khi đó là cách duy nhất để rời tuyến hoặc xuống núi. Dùng khi đi bộ xuống quá nguy hiểm hoặc quá chậm: thoát một tuyến quá sức, xuống một chỏm, hoặc tới chân vách biển. BMC bảo người chưa từng đu thì tập trên dốc thoải ở mặt đất, rồi một vách thấp, không phải tuyến đông người giữa ngày nắng.
Wikipedia tóm tắt Pit Schubert: khoảng một phần tư số người chết khi leo xảy ra lúc đu dây, thường nhất vì neo hỏng. Cùng trang nói phân tích tai nạn của American Alpine Club xếp ngay sau đó là thiếu dự phòng và đu tuột khỏi đầu dây. Đây là lời Wikipedia dẫn, không phải số mình đếm lại từ hồ sơ tai nạn.
Neo và dây
BMC nói neo phải là chỗ đáng tin nhất đang có, và thêm một điểm neo dự phòng khi làm được. Nếu kéo dây xuống từ bên dưới, neo phải để dây chạy trơn. Mang sẵn dây bản hoặc dây phụ để làm hoặc nối dài neo.
Nối hai sợi cho một nhịp dài: BMC coi double fisherman là nút đáng tin nhất, và nói nút này có thể kẹt sau khi đu. Overhand là phương án khác, với hai đuôi dài, đủ để nút chỉ dễ mở sau khi đã xuống xong. Đặt nút nối sao cho lúc kéo dây từ dưới nó không mắc vào khe.
Dây mới và dây mảnh ma sát ít hơn dây dày hoặc dây đã dùng. Biết tổ hợp thiết bị và sợi dây đó sẽ chạy thế nào trước khi trao hết trọng lượng. Dây chịu tải qua mép sắc có thể đứt. BMC bảo tránh mép đó, và khi còn nghi thì dùng tấm bảo vệ dây. Tránh đá lỏng trên đường dây sẽ chạy. Đu thẳng theo đường rơi, không nảy và không đu đưa, vì cú pendulum kéo dây qua mép.
Không thấy đầu dưới thì thắt nút ở hai đầu trước khi ném dây, và báo người ở dưới. Nút chặn lớn hoặc hai đầu được nối với nhau sẽ đụng thiết bị hoặc nút dự phòng và dừng người lại, thay vì người trượt khỏi đầu dây. American Alpine Club nêu việc này vì người ta thường đu khi tối, mệt, dây lạ, chỗ lạ, và đi nhanh.
Người xuống trước kéo thử một đoạn ngắn. Dây không chạy thì người còn ở neo xử lý trước khi cả nhóm rời điểm đó. Kéo đúng sợi. Khi kéo, trú khỏi đá mà sợi dây có thể làm rơi.
Dây kẹt: BMC bảo búng hoặc đổi góc kéo. Hết cách thì có người phải lên lại. Còn cả hai đầu thì có thể trèo Prusik trên cả hai sợi, hoặc leo lên và buộc vào dây theo chặng. Không trèo Prusik trên một sợi đơn của dây đang kéo: sợi đó có thể tuột khỏi neo bất kỳ lúc nào. Nếu dây đã chạy một phần và chỉ còn một đầu, leo lên bằng sợi đang có. Không leo lên được thì có thể phải cắt dây và đi tiếp bằng phần còn lại. Đó là tình huống BMC mô tả, không phải một kế hoạch.
Thiết bị và tay hãm
Thiết bị là một descender hoặc một belay device tạo ma sát, khóa vào đai bằng carabiner khóa ren. Trước khi ngồi hết người lên dây, BMC bảo kiểm thiết bị và cổng khóa đã thẳng hàng.
Figure-of-eight là trường hợp BMC tách riêng. Nó có thể xoay ngang qua cổng carabiner. Chỉ cần tải nhẹ khi đang lệch, nó có thể bẩy mở một carabiner đã vặn kín và rời khỏi carabiner. BMC ghi ít nhất một người chết và nhiều người bị thương nặng vì việc này.
Tóc dài và quần áo cuốn vào thiết bị là tai nạn BMC liệt kê cùng với vấp, lật, và đu đưa. Găng giữ tay khỏi bỏng dây, và cũng có thể mắc vào thiết bị. Mũ cho đá rơi và va đầu.
Tay giữ sợi hãm là thứ dừng người. Buông sợi đó là buông tốc độ. Nút dự phòng bắt sợi hãm khi tay rời, không thay tay đó.
Nút dự phòng
BMC gọi nút dự phòng thường gặp là autobloc, và nói dạng phổ biến là French prusik làm từ một vòng prusik. Wikipedia gọi cùng hệ là autoblock, autobloc, hoặc "third hand". Cái tên autoblock vừa là cả hệ, vừa là một nút: French prusik, cũng gọi là nút Machard, theo Serge Machard. Prusik, Klemheist, và Bachmann cũng dựng được hệ dự phòng. Nút Prusik hai chiều trong Nút dây và bảo hiểm khi leo không phải French prusik này.
French prusik quấn quanh sợi hãm, hai đầu vòng kẹp một carabiner, carabiner vào vòng đùi bên tay thuận. Tay giữ nút thì nút lỏng và dây trượt. Buông nút thì nút bám. Quá nhiều vòng thì rất khó nhả. Số vòng phụ thuộc dây phụ và dây leo đang dùng, nên học trên đúng cặp dây đó, với người kiểm được. BMC nói nút này không bất khả sai: nó có thể cọ vào vật khác rồi nhả. Vì vậy vẫn giữ sợi hãm.
Nút dự phòng đặt dưới thiết bị, trên sợi hãm, đủ xa để không bị hút vào thiết bị. Chạm vào thiết bị thì có thể kẹt không xuống được, hoặc mất tác dụng dự phòng và dây chạy tự do. Cả hai việc đã được ghi ngoài thực địa.
Việc ghi chú này không dạy
Cách lắp thiết bị, số vòng của nút, và thứ tự rời neo học với người kiểm trên dây thật. Simul-rappel, hai người xuống cùng lúc trên hai đầu của một sợi, là kỹ thuật khác và không nằm trong bài này.
Xem thêm: Nút dây và bảo hiểm khi leo